Wat is een monoliet?

  Wetenschappelijk

De afgelopen maanden verschenen er her en der in de wereld monolieten. Van de Verenigde Staten tot de Sahara, Roemenië en vele tientallen in Nederland. Het leverde ook wereldwijd media-aandacht op. Mysterieuze video’s, haast angstaanjagende beelden en vragen. Heel veel vragen. Want: wat is een monoliet? En waar komt dit verschijnsel toch vandaan? De monolieten die aangetroffen zijn, zijn vaak metershoog en gemaakt van staal.

Er hangt altijd een zweem van mysterie om monolieten heen, alsof buitenaards leven verantwoordelijk is voor de plaatsing. Alsof het er ineens stáát, zonder dat iemand het door heeft gehad. Het doet soms wat denken aan de graancirkels, met hun fraaie vormen in de graanlandschappen. Google op al het nieuws rondom monolieten en iedere journalist benoemt het bovenaardse karakter dat de torens hebben. In de film 2001: A Space Odessey uit 1968 werd van de monoliet iets buitenaards gemaakt. Maar helaas: normaal gesproken wordt zo’n monoliet toch echt door mensen geplaatst. Vaak als een kunstproject, soms een marketingstunt, maar uiteindelijk vooral iets leuks om de gemoederen bezig te houden. En dat lukt deze maanden dus zeer regelmatig.

De ‘monolieten’ die de laatste maanden opduiken zijn volgens de wetenschappelijke definities overigens geen monolieten. Een echte monoliet is immers een puur natuurlijk verschijnsel en bestaat uit keihard steen. Echte monolieten zijn er wereldwijd voldoende te vinden. Een bekende is bijvoorbeeld de Rots van Gibraltar, die 426 meter boven het eiland uitsteekt. Of de Peña van Bernal, een soort puist in Mexico die 433 meter boven het landschap torent. De rotskerken van Lalibela in Ethiopië; kerken die simpelweg uit een monoliet zijn gehakt. Want wat is een monoliet? Het is feitelijk een gesteente dat plots uitsteekt boven de omgeving. Een soort eruptie. En ja, dat kan ook door mensen gedaan zijn. Denk aan de obelisken in het oude Egypte, of de zuilen van Romeinse en Griekse tempels. Het voorportaal van het Pantheon in Rome: het zijn grote stenen zuilen uit één enkel stuken dat noemen we dan weer wel met recht monolieten.

De vele, vele monolieten die de afgelopen maanden wereldwijd opgedoken zijn, liften uiteraard mee op een hype en zijn overwegend ’s nachts geplaatst door kunstenaars. Ze zijn volop in het nieuws in een tijd dat we als mensheid sowieso niet goed weten wat echt en niet echt is. Dat maakt het mysterie rondom de monoliet niet alleen kenmerkend voor deze tijd, maar misschien ook wel symbolisch.